Martwy ząb – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest martwy ząb?

Martwy ząb to określenie stanu, gdy miazga zęba traci żywotność. Miazga znajduje się wewnątrz zęba. To bogato unaczyniona i unerwiona tkanka. Utrata żywotności miazgi następuje z różnych przyczyn. Ząb może być martwy także po leczeniu kanałowym. Wtedy miazga zostaje celowo usunięta. Wnętrze zęba wypełniają specjalne materiały. Taki ząb pozbawiony jest żywej tkanki.

Przyczyny obumarcia miazgi

Obumarcie miazgi zęba ma najczęściej konkretne przyczyny. Głębokie ubytki próchnicowe są głównym powodem. Próchnica niszczy tkanki zęba. Bakterie docierają do miazgi. Urazy mechaniczne także uszkadzają miazgę. Może to być uderzenie w ząb. Uszkodzenia struktury okołowierzchołkowej również prowadzą do martwicy. Nieprawidłowe leczenie ortodontyczne bywa rzadszą przyczyną. Czasem niektóre leki czy materiały wypełniające wpływają na miazgę. Uszkodzenie szypuły naczyniowo-nerwowej także powoduje martwicę.

Jak rozpoznać martwy ząb – objawy i diagnostyka

Martwy ząb daje specyficzne sygnały. Ząb z martwą miazgą nie reaguje na bodźce zewnętrzne. Nie czujesz bólu od zimna czy ciepła. Obumarła miazga powoduje zmianę koloru zęba. Ząb staje się ciemniejszy, często szary lub czarny. Szkliwo może wyglądać na zmatowione. W przypadku zgorzeli, z ust wydobywa się przykry zapach. Możesz czuć nieprzyjemny posmak w jamie ustnej.

Diagnostyka martwego zęba opiera się na kilku metodach. Lekarz dentysta przeprowadza badanie kliniczne. Stosuje testy żywotności miazgi. Może użyć specjalnego sprayu (chlorku etylu). Testy elektryczne także pomagają ocenić stan miazgi. Zdjęcia rentgenowskie są kluczowe. RTG zębów pozwala ocenić stan tkanek okołowierzchołkowych. Widać na nich pęknięcia czy resorpcję korzenia.

Porównanie dawek promieniowania przy badaniach RTG zębów.

Zrobienie rentgena pojedynczego zęba ma niską dawkę promieniowania. Jest porównywalna do tej, jaką otrzymujemy z kosmosu w ciągu dnia. Pacjent otrzymuje dawkę 10 mikrosiwertów (10 µSv) podczas wykonywania pantomogramu.

Leczenie martwego zęba

Leczenie martwego zęba ma na celu zachowanie jego struktury. Podstawową metodą jest leczenie kanałowe. Nazywane jest także leczeniem endodontycznym. Polega na usunięciu martwej tkanki z wnętrza zęba. Następnie kanały korzeniowe są oczyszczane. Lekarz wypełnia je specjalnym materiałem, na przykład gutaperką. Leczenie kanałowe pozwala na zachowanie funkcjonalności zęba. Może pomóc zachować twarde struktury zęba. Leczenie martwego zęba często trwa kilka tygodni. Wymaga kilku wizyt u dentysty.

W niektórych przypadkach leczenie kanałowe nie wystarcza. Wtedy rozważa się alternatywy. Hemisekcja polega na usunięciu jednego z korzeni. Radisekcja to także usunięcie części korzenia. Ekstrakcja zęba jest ostatecznością. Jest konieczna w przypadku zaawansowanego zniszczenia zęba.

• Po leczeniu kanałowym ząb powinien być kontrolowany przynajmniej przez rok.
• W przypadku utrzymującego się bólu po leczeniu kanałowym należy przeprowadzić dokładną diagnostykę.

Estetyka martwego zęba – wybielanie

Zmiana koloru zęba na szary lub matowy to częsty problem. Martwy ząb może wyglądać nieestetycznie. Można spróbować wybielić martwego zęba. Stosuje się różne techniki wybielania. Wybielanie wewnątrzkomorowe odbywa się w gabinecie stomatologicznym. Rozwiązuje problem zmiany koloru od środka. Technika stopniowego wybielania (walking bleach) polega na umieszczeniu środka wybielającego w komorze zęba na kilka dni. Technika termokatalityczna wykorzystuje ciepło. Okresowe wybielanie zewnętrzne za pomocą szyny wybielającej może być stosowane co 6 miesięcy.

Martwy ząb – powikłania

Martwy ząb stanowi zagrożenie dla zdrowia. Martwa miazga stanowi zagrożenie dla otaczających tkanek. Może prowadzić do infekcji. Częstym powikłaniem jest ropień okołowierzchołkowy. Stan zapalny może rozprzestrzeniać się na sąsiednie tkanki. Bakterie gnilne mają doskonałe środowisko do rozwoju. Infekcje związane z martwym zębem mogą mieć poważne skutki. Istnieje możliwość rozwoju ropni mózgu. Może dojść do infekcyjnego zapalenia wsierdzia. Martwy ząb wykazuje się kruchością. Jest bardziej podatny na urazy mechaniczne. W przypadku zębów martwych ryzyko złamania wynosi 2–5%. Brak zdrowej miazgi prowadzi do podatności na urazy mechaniczne.

Martwy ząb u dziecka (mleczaki)

Martwy ząb może pojawić się także u dzieci. Dotyczy to zębów mlecznych. Zęby mleczne odgrywają kluczową rolę w rozwoju jamy ustnej. Wczesne wykrycie martwego zęba mlecznego jest kluczowe. Pomaga uniknąć poważniejszych powikłań. Martwe mleczaki mogą prowadzić do infekcji. Możliwe są abscesy. Mogą wystąpić problematyczne wyrastania zębów stałych. Infekcje związane z martwym zębem mlecznym mogą zwiększać ryzyko chorób serca i cukrzycy.

Jak rozpoznać martwy ząb mleczny u dziecka? Podobnie jak u dorosłych, ząb może zmienić kolor. Staje się ciemniejszy. Dziecko może nie skarżyć się na ból. Warto zwrócić uwagę na wszelkie zmiany. Konsultacja z pedodontą jest zalecana. Leczenie martwego zęba mlecznego nie ogranicza się do gabinetu. Wymaga odpowiedniej opieki. Stosuje się leczenie endodontyczne. Polega na usunięciu martwej tkanki. Kanały wypełnia się specjalnym materiałem. Zabiegi stomatologiczne mogą być bezbolesne. Pomagają nowoczesne technologie.

• Konsultacja z pedodontą jest zalecana w przypadku martwego zęba mlecznego.

Profilaktyka – jak zapobiegać martwicy miazgi?

Zapobieganie martwicy miazgi jest możliwe. Kluczowa jest regularna higiena jamy ustnej. Regularne szczotkowanie zębów jest podstawą. Należy używać nici dentystycznej. Płukanie ust specjalnymi preparatami uzupełnia higienę. Regularne wizyty u dentysty są kluczowe. Zaleca się kontrolne wizyty co pół roku. Dentysta wcześnie wykryje problemy. Dobra higiena jamy ustnej to inwestycja w zdrowie. Dotyczy to zdrowia jamy ustnej i ogólnego samopoczucia. Edukacja rodziców na temat prawidłowej diety dziecka jest ważna. Należy unikać nadmiernego spożycia słodyczy. Używaj ochraniacza na zęby podczas uprawiania sportów kontaktowych. Pomaga to chronić zęby przed urazami.

• Regularne wizyty u dentysty co najmniej dwa razy w roku.
• Dbanie o higienę jamy ustnej, myjąc zęby co najmniej dwa razy dziennie i używając nici dentystycznej.
• Zachęcanie dziecka do unikania nadmiernej ilości słodyczy.
• Używaj ochraniacza na zęby podczas uprawiania sportów kontaktowych.

Podsumowanie i zalecenia

Martwy ząb to poważny problem stomatologiczny. Oznacza utratę żywotności miazgi. Przyczyny są różne, najczęściej próchnica i urazy. Zmiana koloru i brak reakcji to typowe objawy. Diagnostyka obejmuje badanie i RTG. Leczenie kanałowe jest główną metodą ratowania zęba. Wybielanie poprawia estetykę. Zaniedbanie prowadzi do powikłań. Ropnie i infekcje są groźne. Martwe mleczaki u dzieci także wymagają uwagi. Wczesne wykrycie i leczenie są kluczowe. Profilaktyka zapobiega problemom. Dbaj o higienę i odwiedzaj dentystę regularnie. W przypadku martwicy miazgi zębowej należy zgłosić się do lekarza dentysty. Pamiętaj, że wczesne rozpoznanie i leczenie może uchronić Cię przed poważniejszymi konsekwencjami!

Bibliografia:

• Jańczuk Z., Kaczmarek U., Lipski M., Stomatologia zachowawcza z endodoncją. Zarys Kliniczny, Warszawa 2014.
• Żarow M., Endoprotetyka. Przewodnik dla praktyki, Warszawa 2019.
• Bulwicka P., Stany nagłe w endodoncji – cz.2, „Stomatologia po Dyplomie” 2016, 12.
• Tomaszewska I., Goncerz G., konsultacja Olczak–Kowalczyk D., Leczenie chorób miazgi zębów mlecznych oraz zębów stałych z nieukończonym rozwojem korzenia, „Medycyna Praktyczna. Stomatologia” 2014, 4.
• Krzyżak M., Klimczyk–Święch M., Gardiasz M., Leczenie endodontyczne zębów mlecznych – techniki postępowania, materiały obturacyjne. Przykłady kliniczne, „TPS” 2020, 2.
• Współczesna endodoncja w praktyce, Arabska-Przedpełska B., Pawlicka H. (red.), Łódź, 2012.