Pantomogram zębów – kompleksowy przewodnik po badaniu

Czym jest pantomogram zębów?

Pantomogram to specjalistyczne badanie rentgenowskie. Określamy je zdjęciem panoramicznym. Uwidacznia zęby obu łuków. Pokazuje kości szczęki i żuchwy. Obrazuje także stawy skroniowo-żuchwowe. To stomatologiczna odmiana zdjęcia RTG. Badanie pantomograficzne dostarcza informacji o strukturach jamy ustnej. Jest niezbędnym uzupełnieniem zwykłego badania dentystycznego. Pozwala wykryć problemy niewidoczne gołym okiem.

Wskazania do wykonania pantomogramu

Lekarz stomatolog często zleca pantomogram. Badanie wykonuje się przed leczeniem ortodontycznym. Jest potrzebne przed zabiegami protetycznymi. Planowanie wszczepienia implantów wymaga pantomogramu. Badanie jest pomocne przy problemach z ósemkami. Urazy szczęki to kolejne wskazanie. Pantomogram pomaga zdiagnozować zaawansowaną próchnicę. Ułatwia ocenę chorób przyzębia. Wykonuje się go przy bólu zęba o niejasnym pochodzeniu. Kontrola wzrostu zębów mlecznych u dzieci powyżej 5 lat też wymaga pantomogramu. Badanie jest przydatne w wykrywaniu stanów zapalnych. Pomaga znaleźć torbiele. Umożliwia wykrycie zmian nowotworowych. Zalecane jest przed zabiegami chirurgicznymi. Jest niezbędne przed i po leczeniu kanałowym. Pantomogram jest podstawowym zdjęciem diagnostycznym. Wykonuje się je przed rozpoczęciem leczenia. Służy ocenie ogólnego stanu uzębienia.

• Zrób zdjęcie RTG pantomogram zębów przed rozpoczęciem leczenia próchnicy.
• Wykonaj badanie przed leczeniem ortodontycznym.
• Zaplanuj pantomogram przed ekstrakcją zębów.
• Zrób pantomogram przed leczeniem stomatologicznym.

Jak przygotować się do badania pantomograficznego?

Pantomogram nie wymaga specjalnych przygotowań. Pacjent powinien zdjąć metalowe przedmioty. Dotyczy to biżuterii z okolicy głowy i szyi. Należy usunąć ruchome aparaty ortodontyczne. Warto dokładnie oczyścić zęby przed badaniem. Czyste zęby poprawiają jakość zdjęcia. Badanie zaleca się wykonywać w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego.

• Przed pantomogramem zdejmij metalowe przedmioty z okolicy twarzy.
• Pacjent powinien dokładnie oczyścić zęby przed badaniem.
• Usuń ruchome elementy metalowe z głowy i szyi przed badaniem.
• Przed badaniem pozbądź się metalowych przedmiotów z okolicy głowy i szczęki.
• Przed wizytą zdejmij wszystkie metalowe przedmioty.
• Usuń z okolicy głowy rzeczy, które mogą pozostawić ślad na badaniu.

Jak przebiega badanie pantomogramem?

Badanie pantomograficzne jest bezbolesne. Procedura jest nieinwazyjna. Trwa krótko. Pacjent staje przy aparacie RTG. Urządzenie nazywamy pantomografem. Pacjent opiera brodę na specjalnej podpórce. Głowica aparatu obraca się wokół głowy pacjenta. Wykonuje panoramiczne zdjęcie. Ekspozycja na promieniowanie trwa kilka sekund. Czas skanowania to 10-15 sekund. Cała procedura zajmuje nie więcej niż 5 minut. Obraz wyświetla się na ekranie komputera. Dzieje się to niemal natychmiast. Radiografia cyfrowa jest powszechnie stosowana. Wykonanie zdjęcia pantomografem cyfrowym jest szybkie. Jest też niemal bezinwazyjne.

Pantomogram, znany również jako zdjęcie panoramiczne jamy ustnej, to jedno z podstawowych narzędzi diagnostycznych stosowanych w stomatologii.

Badanie wykonuje się za pomocą promieni rentgenowskich. Pantomogram jest wykonywany w jednej z trzech technik. Są to technika wewnątrzustna, zewnątrzustna tradycyjna i zewnątrzustna cyfrowa. Większość gabinetów wykorzystuje radiografię cyfrową. Technologia cyfrowa do badań pantomograficznych jest nowoczesna. Cyfrowe aparaty rentgenowskie są precyzyjne.

Interpretacja wyniku pantomogramu

Zdjęcie pantomograficzne pozwala uzyskać precyzyjny obraz. Ocenia stan zębów. Pokazuje otaczające je struktury. Lekarz stomatolog interpretuje wynik. Widzi na nim struktury jamy ustnej. Ocenia stan uzębienia. Może wykryć zmiany patologiczne. Należą do nich próchnica i stany zapalne. Widać torbiele i zmiany nowotworowe. Analizuje stan kości szczękowej. Wykrywa zęby zatrzymane. Ocenia stan korzeni zębów.

Zawsze poproś swojego stomatologa o pomoc w odczytaniu pantomogramu.

Odczytanie zdjęcia RTG zębów należy do zadań lekarza. Lekarz zlecający badanie dokonuje interpretacji. Pantomogram ukazuje pełen obraz jamy ustnej. Obejmuje górną i dolną szczękę oraz zęby. Badanie pantomograficzne obrazuje widoczną część zębów. Pokazuje ich korzenie. Widać też dziąsła i żuchwę. Wykonanie pantomogramu pozwala dentystom ocenić stan uzębienia. Zdjęcie pantomograficzne ułatwia postawienie diagnozy. Dotyczy to stanów zapalnych.

Pantomogram – koszt i dostępność na NFZ

Cena pantomogramu jest zróżnicowana. Zależy od placówki. Średnia cena badania wynosi około 80 złotych. Ceny zdjęć RTG pantomograficznych zaczynają się od 40-80 zł. Maksymalna cena nie przekracza zazwyczaj 100 zł. Niektóre placówki podają koszt 139 zł. Koszt opisu badania to dodatkowe 50 zł. Całkowity koszt pantomogramu mieści się w przedziale 80 zł do 250 zł.

Badanie RTG	Cena (orientacyjna)
Zdjęcie zęba klasyczne	40 zł
Zdjęcie zęba cyfrowe	40 zł / 50 zł
Zdjęcie pantomograficzne	80 zł / 90 zł
Zdjęcie cefalometryczne	80 zł / 90 zł
Zdjęcie zatok	50 zł / 60 zł
Zdjęcie stawów skroniowo-żuchwowych	80 zł / 90 zł
Zdjęcie skrzydłowo-zgryzowe	40 zł / 50 zł
Zdjęcie zgryzowe	40 zł
Zdjęcie punktowe	30 do 80 zł
Tomografia zębów CBCT	100 do 500 zł

NFZ nie refunduje wykonania pantomogramu standardowo. Badanie pantomogramem jest refundowane jedynie w szczególnych przypadkach. NFZ pokrywa koszt szeregu podstawowych zdjęć RTG. Częstotliwość wykonywania badania na NFZ to raz na trzy lata. Jest to świadczenie gwarantowane.

#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?

Pantomogram można wykonać bez skierowania. Jest to możliwe w prywatnych gabinetach. Skierowanie na pantomogram nie ma terminu ważności. Można je wykorzystać, dopóki istnieje konieczność badania.

Przeciwwskazania do wykonania pantomogramu

Istnieją pewne przeciwwskazania do pantomogramu. Głównym jest ciąża. Dotyczy to każdego okresu ciąży. Podejrzenie ciąży również stanowi przeciwwskazanie. Badanie RTG wykonuje się tylko w ostateczności u kobiet w ciąży. Korzyści muszą przewyższać ryzyko. Niemowlęta to kolejna grupa. Osoby nieprzytomne nie powinny mieć wykonywanego pantomogramu. Pacjenci leżący też mają problem. Nie mogą utrzymać pionowej pozycji kręgosłupa szyjnego. Zaburzenia neurologiczne objawiające się mimowolnymi ruchami są przeciwwskazaniem. W przypadku ciąży diagnostykę RTG wykonuje się tylko w ostateczności. Kobiety w ciąży nie powinny wykonywać pantomogramu. Należy poinformować personel o ciąży lub jej podejrzeniu.

• Kobiety w ciąży nie powinny wykonywać pantomogramu.
• Należy poinformować personel o ciąży lub jej podejrzeniu.

Inne przeciwwskazania obejmują alergie. Należy poinformować o przyjmowanych lekach. Zawsze zaleca się konsultację ze specjalistą. Dotyczy to decyzji zdrowotnych.

Bezpieczeństwo pantomogramu i dawka promieniowania

Badanie pantomograficzne jest bezpieczne. Dawka promieniowania jest bardzo niska. Lekarze kierują się zasadą ALARA. Zasada ta mówi o zastosowaniu najniższych dawek. Dają one wartościowy wynik. Ilość promieniowania z cyfrowego rentgena jest minimalna. Można ją porównać do promieniowania zjedzonego banana (naturalne promieniowanie tła). Roczna dawka promieniowania tła wynosi około 3,3 mSv. Dawka promieniowania z pantomogramu to 0,007 do 0,0012 mSv. Zmniejszenie ekspozycji na promieniowanie jest możliwe. Urządzenia cyfrowe ograniczają ją do 70%. Dotyczy to porównania z urządzeniami analogowymi.

Ilość promieniowania, które wytwarza cyfrowy rentgen, można porównać do tej, jaką przyjmujesz, gdy zjesz 4 banany.

Potencjalne skutki uboczne promieniowania są minimalne. Wynikają z bardzo niskiej dawki. Badanie jest bezbolesne. Jest też nieinwazyjne. Nie ma postępowania po badaniu. Pacjent może wrócić do codziennych czynności.

Pantomogram u dzieci

Pantomogram wykonuje się u dzieci. Dotyczy to dzieci powyżej 5. roku życia. Kontroluje wzrost zębów mlecznych i stałych. Badania rentgenowskie mogą być konieczne częściej u dzieci. Zależy to od indywidualnych potrzeb. Wykonanie zdjęcia RTG nie jest standardowo przeprowadzane u małych dzieci. Robi się to tylko, jeśli korzyści przeważają nad ryzykiem.

Jak często wykonywać pantomogram?

Badanie pantomograficzne powinno być wykonywane. Zaleca się to minimum raz na dwa lata. Rekomenduje się profilaktyczne wykonanie zdjęcia co dwa lata. Częstotliwość wykonywania badania na NFZ to raz na 3 lata. Ważność zdjęcia pantomograficznego to co najmniej 2 lata. Aktualność zdjęcia RTG to około pół roku. Zależy to od celu badania. Jeżeli w przeszłości były infekcje, dentysta może zalecić częstsze zdjęcia. Dotyczy to również komplikacji. W przypadku dzieci badania mogą być konieczne częściej. W Polsce nie ma oficjalnych norm. Nie ma też ograniczeń co do liczby zdjęć w ciągu roku. Lekarze kierują się zasadą ALARA.

Pantomogram a inne badania obrazowe

Pantomogram to jedno z badań obrazowych. Inne to RTG punktowe. Jest też cefalometria. Tomografia komputerowa CBCT to kolejne badanie. RTG punktowe ocenia jeden ząb. Pokazuje jego otoczenie. RTG w projekcji bocznej (cefalometria) planuje leczenie ortodontyczne. Pomaga też w chirurgii. Tomografia komputerowa CBCT dostarcza obraz trójwymiarowy. Daje więcej informacji o strukturach. Jest badaniem dokładniejszym niż pantomogram. Koszt tomografii jest wyższy. Tomografia CBCT szczęki lub żuchwy kosztuje od 299 zł. Pełna diagnostyka stomatologiczna CBCT to koszt od 559 zł. Pantomogram jest badaniem podstawowym. Tomografia to badanie bardziej szczegółowe. Wybór badania zależy od potrzeb diagnostycznych.

Porównanie średnich kosztów badań obrazowych zębów (ceny orientacyjne w zł).

Podsumowanie

Pantomogram zębów to ważne narzędzie diagnostyczne. Jest szybki i bezpieczny. Pomaga wykryć wiele schorzeń. Przygotowanie jest minimalne. Badanie jest bezbolesne. Wynik dostępny jest szybko. Koszt jest umiarkowany. NFZ refunduje badanie tylko częściowo. Regularne wykonywanie pantomogramu pomaga dbać o zdrowie jamy ustnej.